| |
1. ولخرجي ضد ارزش معرفي شود. همانگونه كه خداوند به ولخرج لقب برادران شيطان داده است. «إِنَّ الْمُبَذِّرينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطين» (اسراء/27)
2. فيلمها و گزارشها و مصاحبههايي عرضه شود كه نشان دهد چه خيرات و بركاتي در سايه قناعت نصيب مردم ميشود. (مثلا به جاي ولخرجيهاي عروسيها طرفين عروس و داماد چيز ماندگاري براي عروس و داماد بخرند.)
3. از مسائل فقهي، مواردي كه اسراف سبب ضامن شدن است نشان داده شود.
4. از مسئولين درباره بودجههاي پژوهشي كه صرف مسائلي ميكنند كه كاربردي نيست و در وزارت علوم گرد ميخورد توضيح بخواهد.
5. صدا و سيما تبليغ كند كه بني آدم اعضاي يكديگرند «بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ» (آلعمران/195) همانگونه كه نانوا ناني را كه براي خانه خود ميبرد، از نوع مرغوب است، ديگران را هم از خود بداند و به آنها هم نان خوب بدهد.
6. مناطقي 20 پزشك يكجا هستند و مناطقي دسترسي به پزشك ندارند.
7. از مردم نمونههاي صرفهجويي با برگزاري يك مسابقه دريافت شود.
8. بين كمبود دارو در برخي مناطق و داروهاي اضافه در مناطق ديگر مقايسه شود.
9. دو كادو، براي نوزاد ميبرند يكي گل كه زود مصرف است و يكي كتاب مفيد براي تربيت كودك است.
10. صدا و سيما در فيلمهايي كه خود تهيه ميكند در برخي از ولخرجيها از خود انتقاد كند.
11. از هر وزارتي و از هر استان و از هر اداره كل راههاي صرفهجويي را درباره موضوعي كه آن اداره مسؤول ان است، به نمايش گذاشته شود.
12. صدا و سيما بجاي ساخت دكورهاي مصنوعي و مصرفي و پرخرج به سراغ زيباييهاي طبيعي و پايدار برود.
13. صدا و سيما از توليدگران بخواهد كه در طرح و ساخت وسايل، محصولاتي توليد كنند كه كم مصرف و پايدار باشد و به توليدكنندگان كالاهاي غيراستاندارد و نامناسب اجازه تبليغ كالا ندهد.
14. روي دوچرخه سواري مانور داده شود.
15. براي كارمندان دولت سربرگهاي پرخرج و كمخرج را مقايسه و در معرض قرار دهد.
16. مقايسه شود ميان سالمنداني كه كار ميكنند و جوانان بيكار كه يك امر به معروف عملي است.
17. در جشنوارهها يكي از ملاكهاي گزينش كمهزينه بودن از يك سو و وقتكشي نكردن از مردم باشد.
18. جشنواره فيلم آينده، بر مبناي بهتر نشان دادن الگوي مصرف باشد.
19. هدر دادن آبرو، از به هدر دادن آب و نفت و گاز و .. هر چيز ديگر مهمتر است.
20. افراط در امور خير نشان داده شود. كساني كه به امور مذهبي آنگونه ميرسند كه حق زن و بچه خود را ضايع ميكنند. وصيتنامههايي كه براي خريد قبر و مقبره چه هزينههاي كلاني مصرف ميكنند و در همان منطقه افراد ديگر، در سخت ترين شرايط با داشتن كودكان حتي يك اتاق ندارند.
21. تبليغ شود كه ميتوان به جاي چند مراسم فاتحه، يك منبع آب براي زايشگاه، بيمارستان، مدرسه، درمانگاه و يادگارهاي خوب ديگري به جاي گذاشت.
22. سيما نشان دهد كه گروه زيادي در قالب اردوهاي علمي و يا خدماتي به مناطق سردسير ميروند و از تابستان خود استفاده ميكنند.
23. سيما نشان دهد كه ميتوان سالنها را جوري طراحي كرد كه براي چند منظور كارآيي داشته باشد.
24. سيما نشان دهد خانههايي كه در كنار فروشگاهها قرار دارند، و اعضاي خانواده در كنار هم هستند و هميشه توان خريد همه چيز دارند چه نيازي به فريزر دارند.
25. سيما نشان دهد كه پخت غذا در برخي پادگانها به گونهاي است كه سربازان از خوردن آن صرفنظر و حتي نان خالي ميخورند.
26. سيما نشان دهد كه دهها نفر زحمت ميكشند تا محصولي توليد ميشود و هدر دادن آن يعني هدر دادن زحمات انسانها.
27. سيما نشان دهد كه با چند مشت آب ميتوان وضو گرفت.
28. سيما نشان دهد كه چه جواناني با استفاده از پاره وقتها چه درآمدهايي دارند (جواناني كه درآمد خود را پس انداز ميكنند در مقايسه با جواناني كه هر چه به دست ميآورند مصرف ميكنند)
29. سيما نشان دهد كه يك نفر سيگاري در عمر خود چقدر پول را براي ضربه به ريه و محيط زيست خرج ميكند و اگر سيگار خارجي باشد پر كردن جيب ديگران هم اضافه ميشود.
30. سيما نشان دهد نوجواناني كه از تحصيل و كسب مهارت فرار ميكنند چه آينده تلخ و تحقيرآميزي دارند.
31. سيما نشان دهد كه بزرگان، چگونه در عمر خود صرفه جويي ميكنند. (آيت الله سيستاني روزي سر درس آمد در حاليكه پيشاني ايشان زخمي بود، گفت سرم زخمي شد ديدم اگر بخواهم اول سرم را تطهير كنم، به درس نميرسم. صاحب مفاتيح از پاره وقتها براي نوشتن استفاده ميكرد؛ آيت الله سيستاني از ميان دو درس يكسان، درسي را انتخاب كرد كه رفت و آمدش 5 دقيقه كمتر بود.)
32. تبليغ شود كه در مسيرهاي كوتاه از وسايل نقليه ساده و سبك استفاده شود.
33. ورزشهاي كم خرج و طبيعي و دستهجمعي و الفتآور تبليغ شود نظير: كوهنوردي، پياده روي ... و از ورزشهايي كه زمينهاي بزرگي را در اختيار بازيهاي دو نفره قرار ميدهند تبليغ نشود.
34. كتابهايي كه سالها مورد استفاده قرار گرفته، و چند نسل را كامياب كرده با كتابهائي كه يا بيمصرف يا كم مصرف يا براي افراد معدودند ولي در چاپ آنها كاغذ فراواني مصرف ميشود مقايسه شود.
35. بين كشورهايي كه كاغذ به دنيا صادر ميكنند ولي فرزندان آنها يك كتاب درسي را چند دست ميگردانند با كشوري كه كاغذ ميخرد ولي به هدر ميدهد، مقايسه شود.
36. مسجدي كه امام جماعتش تأخير ميكند و وقت جمعيت تلف ميشود و لذا مسجدش خلوت است با مساجدي كه امام جماعتش منظم و سر وقت ميآيد و شلوغ است مقايسه شود.
37. از مجالس عزاداري امام حسين(عليهالسلام) كه همراه با نماز، فقه، موعظه، تاريخ و اطعام در يكي دو ساعت هست، مقايسه شود با مجالسي كه چندين ساعت اتلاف وقت ميشود و در آن رشدي و آموزشي مفيد و در شأن نيست.
38. ميان مهمانيهاي پرجمعيت، پرعاطفه، كمخرج و زود به زود، با مهمانيهاي ساليانه، پرخرج همراه با رودربايستي، چشم هم چشمي، اسراف و تجمل مقايسه شود.
39. در ساختمان سازي، ميان سقفهاي استوار قديمي و سقفهاي غيراستانداردي كه دو سه دهه بيشتر دوام ندارد، مقايسه شود.
40. از آموزش و پرورش مصاحبه شود كه در دوران تحصيلي نسل نو براي صرفهجويي و جلوگيري از ولخرجي چند سطر در كل كتابها آمده است.
41. مقايسه شود ميان قلمهاي سادهاي كه دهها نامه و نوشته مبارك با آن نوشته ميشود، با خودنويسهاي گرانقيمت قابداري كه هيچ بركتي در آن نيست.
42. مقايسه شود بين مساجد ساده ولي پرجمعيت با مساجد مجلل، ولي خلوت.
43. مقايسه شود ميان افرادي كه از تعطيلات خود بهترين بهره را ميبرند با كساني كه حتي در زمان تحصيل درس نميخوانند.
44. در تمام فيلمها و سريالها نوعي صرفهجويي جاسازي شود.
45. شعرا درباره ولخرجي و قناعت هنرنمايي كنند.
46. اجناس غيراستاندارد و غيرضروري تبليغ نشود.
47. رشتههاي گوناگوني داريم كه جامعه به آن نياز ندارد و عمرها و بودجههايي تلف ميشود و برعكس نيازهايي كه جامعه دارد و متخصص به اندازه كافي نداريم.
48. چه رشتههايي كه متناسب با جنسيت دختر و پسر نيست و به صورت تحميلي، چشمهمچشمي، لاعلاجي ، مدرك گرائي و ... انجام ميشود.
49. در ميادين بزرگ چه نمادها و مجسمههايي بيهدف و بيمحتوا با چه بودجههايي صرف ميشود ولي در كنار همان ميادين نيازهاي ضروري عابرين همچون سرويس بهداشتي مورد غفلت قرار گرفته است.
50. سيما نشان دهد كه گاهي در يك خيابان چندين مجلس روضه و مسجد در نزديكي هم قرار دارند، ولي در روستاها و بعضي شهرها با كمبود روحاني مواجهيم.
51. سيما نشان دهد چه مساجدي با چه منارههايي و چه محرابها و هزينههايي، در حاليكه بسياري از مراكز ما و حتي شهركهاي چندهزار نفري ما از مسجد ساده محروم است.
52. مقايسه شود ميان افرادي كه در يك سال چندين سفر پرخرج ميكنند و افرادي كه عمرشان به پايان رسيد و حتي به زيارت امام رضا (عليهالسلام) نرفتهاند.
53. مقايسه شود ميان كساني كه جان خود، جوان خود را فدا ميكنند و كساني كه حتي چند دقيقه عمر خود را صرف نماز و حتي از پرداخت بيست درصد خمس واجب دريغ دارند.
54. مقايسه شود ميان افرادي كه در تمام طبقات خانه حمامهاي زيبا دارند ولي از غسل جمعه غافلند و افرادي بدون داشتن حمام با زحمت آبي را گرم و غسل جمعه ميكنند.
55. از ظروف زايد، لباسهاي زايد، كفشهاي زايد، كتابهاي زايد، داروهاي زايد، تلفنهاي زايد و حرفهاي زايد سوژههايي تهيه شود.
56. درخواست مردم از مجلس شورا براي حذف قوانين وقتكش، منتقل شود.
57. از قوه مجريه و وزارتخانهها و سازمانها و نهادها براي اصلاح الگوي مصرف گفتگوها و درخواستها و پيشنهادهايي دريافت و منتقل شود.
58. گوشهاي از آثار شوم ولخرجي كه به اندوه و خانهنشيني منجر ميشود نشان داده شود.
59. براي مصرف بهينه هر محصولي آموزشهاي لازم به مردم داده شود.
60. سنتهاي غلطي كه هزينهبر است، طرح و نقد شود.
61. ميتوان با نشان دادن قوانين نادرستي كه هزينه بر است يا مواردي كه كمبود قوانين مناسب است مجلس را فعال كرد.
62. ميتوان با نيازمنداني كه در اثر ولخرجي به گدايي افتاده اند مصاحبههايي داشت.
63. براي حفظ هر چيزي از آفت آن، آموزشهاي لازم ارائه شود. حفظ نان از كپك، حفظ قالي از موريانه، حفظ ماشين و ...
64. سيمايي از بازيافتها نشان داده شود كه از تصفيه فاضلاب چه مناطقي سرسبز و از پارهمقواها چه كارتونهاي مناسبي به دست ميآيد.
65. ساختمانهايي كه يك پرتي ندارد، با ساختمانهايي كه متراژ زيادي از آن بلااستفاده است، مقايسه و الگوي مناسب ارائه شود.
66. با بيماراني كه در اثر پرخوري و بدخوري، مريض شدهاند مصاحبه شود.
67. با افراد حرّ و بصير و مخلص كه ولخرجيها را با صراحت و قاطعيت مطرح كنند، مصاحبه شود.
68. بيبند و باريهايي كه در اثر ولخرجي و نداشتن ايمان و وجدان پديد آمده، نمايش داده شود.
69. سيما نشان دهد كه اگر سرمايههاي راكد جمع شود چه سرمايه هنگفتي توليد ميشود.
70. سيما نشان دهد كه افراد و گروههايي، ديگران را با كمكرساني كه در اثر قناعت به دست آوردهاند به سوي خود جذب كردهاند. (شما در مجلس يا مسجدي به ديگري جا ميدهيد آن شخص تا پايان جلسه و گاهي تا پايان عمر لطف شما را فراموش نميكند، اگر ما كمي از زندگي بكاهيم و به فقراي فاميل و منطقه و دنيا رسيدگي كنيم چقدر محبوب ميشويم)
71. از قاريان ممتاز براي تلاوت آيات اسراف در فاصلههاي مختلف همراه با تفسير كوتاه استفاده شود.
72. برخي احاديث اسراف به صورت ميانپردهاي استفاده شود.
73. آثار اسراف و ولخرجي در قالب طنز ارائه شود.
74. سيما نشان دهد كه ميتوان در پادگانها، دانشگاهها، ادارات و ... ظروف تميز و بزرگي قرار داد كه هر كس احساس ميكند غذاي او زياد است قبل از مصرف و دستخوردن مقدار زايد را در آن ظرف تميز قرار دهد.
75. سيما نشان دهد كه در باغ و باغچه و پارك ميتوان بجاي سبزيها و درختهاي تزييني از سبزيها و درختهاي توليدي بهره گرفت. (با توجه به اينكه زمين اين مراكز از قيمت بالايي برخوردار است.)
76. از كاشت زيتون كه سبزي آن هميشگي و روغنش سالمترين روغنهاست و تنها درختي است كه بنام شجره مباركه در قرآن آمده است و در تمام نقاط ايران قابل كشت است و هزينه كم و توليد خوبي دارد تبليغ شود.
77. افرادي كه زندگي ساده، تحصيل ساده، ازدواج ساده همراه با آرامش و خوشي دارند به صحنه كشيده شوند.
78. مهريههاي سنگيني كه باعث افتادن بدهكار به زندان، زندگي تلخ، احساس بسته شدن دست و پاي مرد، و بالاخره به طلاق كشيده شدن زندگي ميشود صحنههايي نمايش داده شود.
79. جوايز دكوري و مصرفي و تشريفاتي نظير كاپها و جامها و تنديسها نقد شود و به جاي آن به وسايلي كه خواه در توليد علم نقش دارد نظير كامپيوتر و نوارهاي مفيد و يا در توليد محصولات مثل چرخ خياطي يا ابزار توليدي مطرح شود.
80. سيما ميتواند مشاركت افرادي كه سرمايههاي كم خود را روي هم گذاشته و دست به يك كار مفيدي زدهاند نشان دهد. در سوره كهف ميخوانيم چند فقير پولهاي جزيي خود را روي هم گذاشته و كشتي خريده و با آن ارتزاق ميكردند «أَمَّا السَّفينَةُ فَكانَتْ لِمَساكين» (كهف/79)
81. خدمات مردم براي ساخت مدارس و مساجد، نشان داده شود و مقايسه شود با مواردي كه مردم منتظر بودجههاي دولتي هستند.
82. صدا و سيما شبكه آموزشي خود را در راستاي كتابهاي درسي آموزش و پرورش قرار دهد تا از آمار مردودين كاسته شود.
83. از انواع تعاملها بين سازمانها كه نتيجه آن كم شدن هزينهها، استهلاكها و اتلاف وقت هاست فيلمبرداري شود. (مثلاً ماشيني كه براي جهاد سازندگي به روستاها ميرود پزشك يا معلم آموزش و پرورش را با خود ببرد و گرنه سه ماشين براي سه هدف به يك روستا ميرود)
84. اشجار و ميوهها و محصولاتي كه به آب كمتري نياز دارد، تشويق شود، بخصوص در مكانهايي كه مشكل آب داريم.
85. موقوفات قرنها قبل كه عمر و خدمات افراد را در تاريخ جاري ساخته است با ولخرجيهاي امروزي مقايسه شود.
86. آنچه با تعمير قابل مصرف است از انبار كردن در انبارها به عنوان اسقاطي جلوگيري شود.
87. صنايع و كارهاي دستي كه در آن ابتكار، ورزش، پر كردن ايام فراغت و امثال آن است با بهرهگيري از كارهاي ماشيني كه هيچكدام اين بركات را ندارد مقايسه شود.
88. خدمات برادرانهاي كه موجب صرفهجويي در وقت و ايجاد محبت و رضاي خداست، نمايش داده شود. مثلاً همسايه اي كه به نانوايي ميرود، نان همسايه را خريداري كند. اگر ماشيني دارد همسايه خود را در مسير راه ببرد؛ كه با اينكار چند رقم صرفهجويي و سبب علقه و محبت و چه بسا اين محبتها به نسل هم منتقل شود و پاداشي براي قيامت ذخيره ميگردد.
89. در مسئله رنگآميزي اماكن، از رنگهايي تبليغ شود كه نور كمتري جذب ميكنند و فضا روشنتر ميشود.
90. در انتخاب محل يخچال سفارش شود كه نزديك اجاق گاز، شوفاژ، زير تابش مستقيم آفتاب نباشد و پشت يخچال فضاي كافي براي گردش هوا باشد.
91. سفارش شود در مكانهايي نظير انبار، پاركنيگ، دستشويي كه نياز به روشني كمتري است از لامپ كممصرف استفاده شود.
92. تبليغ شود كه به جاي گرم كردن تمام محيط در زمستان از لباس همان فصل استفاده شود تا انرژي هدر نرود.
93. تبليغ شود براي مطالعه از چراغ مطالعه كه كتاب و اطراف كتاب را روشن ميكند استفاده كنند.
94. آموزش داده شود كه اسلام طرفدار مقاومسازي است. در حديث ميخوانيم: «مَنِ اقْتَصَدَ فِي بِنَائِهِ لَمْ يُؤْجَرْ» هر كس خانهاي بنا كند و در ساخت و ساز آن كوتاهي ورزد. (مصالح نامرغوب يا سازنده ناشي يا نقشه خراب) اجر و ثوابي نبرده است. (بحارالانوار/ ج73/ ص150)
در حديث ديگري ميخوانيم كه پيامبر بعد از به خاك سپاري فرزندش ابراهيم، و مرتب كردن قبر او فرمود: هرگاه كسي از شما كاري انجام ميدهد محكم انجام دهد. «إِذَا عَمِلَ أَحَدُكُمْ عَمَلًا فَلْيُتْقِن». (اصول كافي/ج3/ص262)
95. ترويج فرهنگ بيگانه و لباسهاي انگشتنما حرام است. امام صادق فرمود: براي خوار شدن انسان همين بس كه از لباس و مركبي استفاده كند كه او را مشهور كند. (وسائل الشيعه/ج5/ص24)
96. معناي صرفهجويي استفاده نكردن از رفاهيات نيست. خداوند ميفرمايد: چارپايان بارهاي سنگين شما را به سرزميني حمل ميكنند كه اگر نبودند شما با سختي روبهرو بوديد. (نحل/7) چارپايان به خاطر رحمت الهي در خدمت رفاه ما هستند كه اگر نبودند زندگي همراه با رنج بود. حضرت امير در نهج البلاغه ميفرمايد: افراد با تقوا در بهرهگيري از دنيا و رفاهيات شريك اهل دنيا هستند ولي اهل دنيا در آخرت متقين شريك نيستند.
97. سيما نشان دهد كه چطور احساس بينيازي، انسان را به طغيان و گناه ميكشاند «كلاََّ إِنَّ الْانسَانَ لَيَطْغَى، أَن رَّءَاهُ اسْتَغْنىَ» (علق/6 و7) و نشان دهد كه چگونه توسعه و رفاهيات اگر همراه با تربيت و تهذيب نباشد باعث طغيان انسان ميشود. «وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبادِهِ لَبَغَوْا فِي الْأَرْض» (شوري/27)
98. سيما نشان دهد كه توسعه رزق با زهد قابل جمع است. امام سجاد فرمود: «أَسْأَلُكَ السَّعَةَ فِي الرِّزْقِ وَ الزُّهْدَ فِيمَا هُوَ وَبَال» (تهذيب/ج3/ص83)
99. رواياتي كه از كفاف ستايش شده به معناي حداقل نيست زيرا كفاف يعني اسراف نكردن. حضرت امير ميفرمايد: ما فوق كفاف اسراف است. معناي كفاف آنست كه «يكفّ الانسان عن الناس» انسان به مردم نياز نداشته باشد.
100. افراط در تشويق نقد شود. اميرالمؤمنين ميفرمايد: تشويق بيش از اندازه تملق است.
اين موارد را خداوند به ذهن ما انداخت «هذا من فضل ربي» و هر انساني ميتواند دهها يا صدها نمونه ديگر را بياورد. در اين سمينار سراسري، مسؤولان صدا و سيما كه بيش از هزار نفر از تأثيرگزاران در استانها و شبكههاي مختلف هستند جمع شدهاند و بنده بيش از چند دقيقه وقت سخنراني نداشتم، آنچه ميخواستم بگويم در قالب سوژههايي خدمتتان عرضه داشتم. اگر براي خدا قيام كنيد خداوند راههايي را پيش پاي شما خواهد گذاشت و آثار و بركاتي را براي دنياي خود ذخيره خواهيد كرد. خداوندا با وجود اين همه امكانات قيامت را روز حسرت ما قرار مده.
| |
| |
|
